De Orgelvriend
Reformatorisch Dagblad
Nederlands Dagblad
Het mag een verheugende ontwikkeling worden genoemd dat jongeren afkomstig uit kerkelijke kringen waar het gesproken woord doorgaans in kapitalen wordt geschreven, zich op hoog niveau actief bezig houden met de rijke hoeveelheid kerkmuzikaal repertoire van Nederlandse bodem. Zo ook op deze nieuwe cd-uitgave, verzorgd door het vocaal ensemble Canticum Amicorum onder leiding van Patrick van der Linden in samenwerking met organist Gerben Mourik, met als doel "in de gereformeerde gezindte ook andere muziek te laten horen dan veelal gebruikelijk". Maar ook buiten kringen waar 's zondags enkel "onze Psalmen" worden gezongen verdient deze cd-productie aandacht vanwege de originele programmering van repertoire vanuit zowel de Romano als de Reformatie, om de artistieke presentatie, de heldere toelichtingen en niet in de laatste plaats om de innemende wijze van musiceren.
Het vocaal ensemble 'Canticum Amicorum' blijkt op zijn best te klinken in het meer intieme, homofoon gedachte kamerkoorrepertoire. Zeker in bijvoorbeeld George Stams koorzetting Men brandt en blaakt, temidden van een viertal orgelimprovisaties over vaderlandse liederen, en in Johannes Verhulsts toonzetting van Jan Pieter Heyes 'De nevel dekt ons' wordt zeer overtuigend gemusiceerd. Een aangename verassing is Dick Sandermans Engelstalige anthem 'Hear my crying' op tekst van Psalm 61, welke compleet met doxologie zo uit de anglicaanse liturgie van overzee afkomstig zou kunnen zijn. Een toch aanzienlijk aanstekelijker idioom dan de wat abrupt eindigende orgelouverture in klassieke stijl over de Geneefse melodie van Psalm 35. Andriessens machtige Magnificat lijkt voor het geringe aantal tenoren wat al te hoog verheven; in ensembleverband weet Canticum Amicorum echter weer voldoende klank voort te brengen om niet door een toch behoorlijke hoeveelheid Hinsz-orgel van de troon te worden gestoten. Jan Zwart zou zeker zijn goedkeuring hebben gegeven aan de waardige uitvoering van zijn Psalm 6 in stijl van Oud-Nederlandsch koraalspel; zonder verminderd stijlbesef of overmatig tremulantgebruik derhalve. Eerder zou hij zich verbaasd hebben over het feit dat bijna tachtig jaar na zijn open brief aan de Vereeniging voor Nederlandsche Muziekgeschiedenis Sweelincks psalmen nog steeds door gemengd koor worden uitgevoerd. Echter niet zonder de vrucht van inmiddels alweer enkele decennia "historische uitvoerings-praktijk"; in een gezond tempo, mooi afgestemd op de akoestiek van de Kamper Bovenkerk.
Verrassend is ook organist Gerben Mouriks keuze van koraalbewerkingen, zoals Adriaan C. Schuurmans bewerking over Psalm 73:12, Johann Th. Lemckerts aan Langlais herinnerende Prelude over `Non komm der Heiden Heiland' en Jaap Dragts verstilde Prelude over Psalm 42.. Even creatief als zijn repertoirekeuze is wel Mouriks uiterst kleurrijke wijze van registreren; in combinatie met de voorbeeldig ruimtelijke opname wat mij betreft het beste wat er momenteel van het Kamper Hinsz-orgel op de cd-markt in omloop is. Tot slot bewijst Mourik in een ruim twaalf minuten lange Prière aan de hand van Psalm 121 dat improviseren aanzienlijk meer kan inhouden dan het reproduceren van al dan niet klassieke dan wel eigentijdse schaalmodellen: enerzijds in een voor insiders inmiddels herkenbaar eigen idioom, anderzijds volkomen aangepast aan de mogelijkheden van het Hinsz-orgel met onder meer een fraaie dialoog tussen rugwerk-Fagot en borstwerk-Dulciaan. Als het vocaal ensemble in antwoord op het verstilde einde van deze improvisatie de cd besluit met Arie J. Keijzers in al haar eenvoud ontroerende toonzetting van Martin Luthers Avondgebed, schiet elk gesproken woord verder tekort. Hopelijk vormt een cd als deze voor ensembles als Canticum Amicorum dan ook de proloog tot een situatie waarin het uitgevoerde repertoire werkelijk als kerkmuziek een wezenlijk onderdeel van de reformatorische eredienst mag vormen.
De Orgelvriend, maart 2005 door Bart van Buitenen
Het is een loffelijk streven in de gereformeerde gezindte ook andere muziek te laten horen dan veelal gebruikelijk. Vanuit die intentie presenteren Patrick van der Linden, naast dirigent van het vocaal ensemble 'Canticum Amicorum' onder andere organist van de gereformeerde gemeente in Ridderkerk-Slikkerveer, en organist Gerben Mourik een cd met een selectie van Nederlands repertoire. De titel van de cd, 'Proloog', doet vermoeden dat het niet bij deze eersteling blijft.
De initiatiefnemers laten kerkmuziek van vaderlandse bodem beginnen bij Jan Pieterszoon Sweelinck. Soepel en intens muzikaal brengen de vocalisten diens Psalmen 121 en 26 tot klinken. Omdat er volgens de scribenten tussen Sweelinck en Johannes Verhulst (1816-1891) vrijwel geen Nederlandse kerkmuziek van betekenis te vinden is, is het de vraag of met Verhulsts lied 'De nevel dekt ons' de spreekwoordelijke nevel is opgeklaard.
Overigens wordt in het verzorgde tekstboekje voortreffelijk uit leg gegeven bij het gezongen en gespeelde repertoire.
De selectie volgt in hoofdlijnen de tijd:
Johan Wagenaar (1862),
Hendrik Andriessen (1892),
Adriaan C. Schuurman (1904),
Albert de Klerk (1917),
Johann Th. Lemckert (1939),
Louis Toebosch (1916),
Jan Nieland (1903),
Jan Zwart (1870),
Jaap Dragt (1930),
Arie J. Keijzer (1932) en
Dick Sanderman (1956).
Met Andriessens 'Magnificat', Psalm 150 van De Klerk, de fraaie koraalzetting 'Nu sijt wellekome' van Toebosch, Luthers Avondgebed van Keijzer en niet het minst Sandermans koorwerk over Psalm 61 kwalificeert Canticum Amicorum zich als een ensemble van hoog niveau.
Gerben Mourik maakte naam op improvisatieconcoursen in Zwolle (2003) en Haarlem (2004), respectievelijk als eerste-prijswinnaar en als finalist. Op deze cd gaat hij van start met een geïmproviseerde suite over vaderlandse liederen. In een enthousiast allegro-tempo draait hij aan het wiel in ”In een blauw geruite kiel”, hij stort tranen uit in een soort aria met de schitterende Vox Humana, huppelt in scherzostijl door ”Gelukkig is het land” en pakt de imposante Hinsz in de Kamper Bovenkerk bij zijn lurven met karakteristieke fragmenten van het ”Wilhelmus”.
De orgelkoralen van Schuurman (Psalm 73), Lemckert ('Nun komm’ der Heiden Heiland'), Zwart (Psalm 6), Sanderman (Psalm 35) en Dragt (Psalm 42) zijn van grote klasse. Met de ruim twaalf minuten durende improvisatie over de tekst van Psalm 121 toont Gerben Mourik zich een improvisator van formaat, al staat soms de muziek even stil en had hij er voor mijn gevoel iets eerder een slot aan kunnen breien.
Reformatorisch Dagblad, 7 februari 2005 door A. M. Alblas
Schoonheid, dat is wat dirigent Patrick van der Linden en organist Gerben Mourik willen laten horen, schrijft het bestuur van vocaal ensemble Canticum Amicorum in het cd-boekje van Proloog. Koor, dirigent en organist zijn afkomstig uit de gereformeerde gezindte. Ze willen in eigen kring ,,andere muziek laten horen dan veelal gebruikelijk''. Deze cd moet daarbij helpen.
Voor de opname gingen de koorleden, die uit de omgeving van Hardinxveld-Giessendam komen, naar de Bovenkerk in Kampen. Daar zongen ze muziek van Sweelinck (Psalmen 26 en 121), Verhulst (De nevel dekt ons), Andriessen (Magnificat), De Klerk (Psalm 150), Toebosch (Nu sijt wellkome), Sanderman (Psalm 61) en Arie Keijzer (Luthers Avondgebed). Het koor is met veel galm opgenomen. De nagalm van de Bovenkerk bedraagt acht seconden. Het is dan ook de vraag of dat voor een koor een goede locatie is. In ieder geval is het even wennen bij het beluisteren. Als dat is gebeurd, blijkt het koor over heel wat kwaliteiten te beschikken, maar het lijkt net alsof de zangers moeite hebben de kerkruimte vol te zingen, zeker bij a capella-werken.
Toch is het voor mijn gevoel organist Gerben Mourik die de show steelt. Het overbekende Bovenkerksorgel klink onder zijn handen en voeten zoals het zelden klinkt. Hij improviseert in allerlei stijlen met grote vrolijkheid. Het begin van de geïmproviseerde suite over vaderlandse liederen is een fontein van geluid. Diepzinnig kan Mourik ook zijn. Voor de Priere over Psalm 121 - een soort symfonisch gedicht, moet je echt gaan zitten.
De titel van de cd wordt in het boekje niet verklaard, maar ik vermoed dat er meer volgt.
Nederlands Dagblad, 3 december 2004 door Peter Sneep